VCA examen 2026: wat verandert er? (SSVV NL)

VCA examen 2026: wat verandert er en hoe bereid je je voor?

Ga je in 2026 op voor B-VCA, VOL-VCA of VIL-VCU? Dan doe je het vernieuwde VCA examen. SSVV heeft de examens in 2026 aangepast: nieuwe eind- en toetstermen, minder vragen voor VOL en VIL, en een paar onderwerpen die uit het examen zijn verdwenen. In dit artikel lees je precies wat er verandert, wat hetzelfde blijft en hoe je je slim voorbereidt.

Kort antwoord — VCA examen 2026 in 6 punten:

• SSVV is op 1 januari 2026 gestart met de vernieuwde examens in het Nederlands (SSVV)
• VOL-VCA en VIL-VCU: van 70 naar 60 vragen, standaard examentijd 60 minuten
• B-VCA blijft 40 vragen in 60 minuten (SSVV examens)
• Nieuwe stof op basis van ETT 3.0; per september 2026 zijn ook de ETT 3.1-wijzigingen in de examens doorgevoerd
• De cesuur (slaaggrens) in de toetsmatrijzen 2026 is 64,5% voor alle drie de diploma's
• Een VCA-diploma blijft volgens SSVV 10 jaar geldig

Dit artikel gaat alleen over het Nederlandse SSVV-examen (SSVV NL). Bronnen staan onderaan, gecontroleerd op 20 oktober 2026.

Waarom vernieuwt SSVV het VCA examen?

SSVV beheert de VCA-examens en de Eind- en toetstermen (ETT): de officiële beschrijving van wat er in het examen gevraagd mag worden. De Centrale Examencommissie VCA voert jaarlijks wijzigingen door, meestal klein. In 2026 is de vernieuwing groter: de examens voor B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU zijn allemaal herzien.

Volgens SSVV zijn dit de belangrijkste redenen en veranderingen:

• Taalgebruik dat beter aansluit bij alle branches. Een voorbeeld: “afspraken maken over veilig werk” geldt nu voor iedereen. Eerder stond dit onder Werkvergunningen, omdat je in de (petro)chemie veilig werk vaak met een werkvergunning vastlegt. Op een bouwplaats meld je je bij de uitvoerder en maak je daar afspraken.
• Sommige onderwerpen horen bij een aanvullende opleiding. Voor het aanslaan van lasten is inmiddels een aparte opleiding nodig. Daarom zit kennis over de spreidhoek van een hijsketting niet meer in de vernieuwde VCA-examens.
• Kortere VOL- en VIL-examens. De oude VOL-VCA- en VIL-VCU-examens hadden 70 vragen; de nieuwe hebben er 60.

Oud vs nieuw: het VCA examen 2026 in één tabel

Diploma	Vragen (nieuw)	Examentijd	Cesuur 2026	Taalniveau
B-VCA	40	60 min	64,5% (2580 punten)	A2 (1F)
VOL-VCA	60 (was 70)	60 min	64,5% (3870 punten)	B1 (2F)
VIL-VCU	60 (was 70)	60 min	64,5% (3870 punten)	B1 (2F)

Bron: SSVV-nieuwsbericht over de vernieuwde examens, de SSVV examenpagina en de VCA ETT Toetsmatrijzen – 2026.

Let op: de cesuur is uitgedrukt in punten, niet in een vast aantal goede antwoorden. Reken dus niet blind terug naar “zoveel vragen goed”. Oefen liever tot je ruim boven de grens scoort. Meer over het aantal vragen bij Basis lees je in Hoeveel vragen heeft VCA Basis?.

Nieuwe vraagvormen: meer dan alleen meerkeuze

In de toetsmatrijzen 2026 staat bij alle drie de examens dezelfde toetsvorm: gesloten vragen met de vraagvormen:

1. Multiple choice — één goed antwoord kiezen
2. Multiple response — meerdere goede antwoorden aanvinken
3. Matrix — per stelling of situatie de juiste keuze maken
4. Matching — begrippen of situaties aan elkaar koppelen

Dat is belangrijk voor je voorbereiding. Wie alleen klassieke “A, B, C of D”-vragen oefent, schrikt soms van een vraag waar meer dan één antwoord goed is. Lees elke vraag dus rustig: staat er “kies één” of “kies alle juiste”?

Het examen zelf blijft volgens SSVV meestal een beeldschermexamen op computer, laptop of tablet. Een voorleesexamen kan alleen bij B-VCA; een mondeling examen bestaat niet. De uitslag zie je direct na afloop.

Hoe is de stof verdeeld? (toetsmatrijs 2026)

De toetsmatrijs laat zien hoeveel vragen er per hoofdstuk komen. Zo weet je waar de meeste punten te halen zijn.

Hoofdstuk	B-VCA	VOL-VCA	VIL-VCU
A — Voorbereiden, bespreken en inspecteren van de werkzaamheden	8	22	24
B — Uitvoeren van werkzaamheden	19	20	19
C — Beheersen van specifieke gevaren	10	13	12
D — Beheersen van incidenten en noodsituaties	3	5	5
Totaal	40	60	60

Wat valt op?

• Bij B-VCA komt bijna de helft van de vragen uit hoofdstuk B: werkplek, PBM's, arbeidsmiddelen en specifieke werkzaamheden zoals werken op hoogte en in besloten ruimtes.
• Bij VOL-VCA en VIL-VCU ligt het zwaartepunt bij hoofdstuk A: wetgeving, taken en verantwoordelijkheden, overleg, inspecties en preventie. Logisch, want die diploma's zijn voor leidinggevenden en intercedenten.

Twijfel je welk diploma bij jou past? Lees VCA Basis of VOL: wat is het verschil?.

ETT 3.1: wat is er per september 2026 bijgekomen?

Bovenop de grote vernieuwing van januari heeft SSVV de ETT bijgewerkt naar versie 3.1. Volgens het SSVV-wijzigingsoverzicht gelden die wijzigingen per april 2026 en zijn ze per september 2026 in de examens doorgevoerd. Een greep uit de wijzigingen:

• Opdrachtgever erbij (VOL/VIL). Je moet nu ook de VGM-taken en -verplichtingen van de opdrachtgever kennen, naast die van de werkgever en de operationeel leidinggevende. Denk aan de vergewisplicht: de opdrachtgever moet zich ervan vergewissen dat aannemers en onderaannemers veilig en gezond werken.
• “Specifieke veiligheidsafspraken” naast de werkvergunning. Op meerdere plekken staat nu dat je niet zonder specifieke veiligheidsafspraken óf werkvergunning aan risicovol werk begint.
• LMRA in vraagvorm. De Laatste Minuut Risico Analyse is herschreven tot concrete vragen: Wat moet ik gaan doen? Wat kan er fout gaan? Wat is de vluchtroute? Heb ik de juiste PBM's en zijn ze in goede staat?
• Zwangerschap én lactatie. Bij handmatig tillen gelden beperkingen nu expliciet ook voor vrouwen tijdens de lactatie.
• “Gerichte” aangepaste opleiding. Voor onder meer kettingzagen en de heetwerkwacht spreekt de ETT nu van een gerichte aangepaste opleiding met toets.
• Uitzendkrachten (VIL). In het dossier van de uitzendkracht staat nu de arbeidsvergunning (NL: TWV, GVVA).

Je hoeft die lijst niet uit je hoofd te leren. Wel handig: oefen met materiaal dat al op ETT 3.0/3.1 is gebaseerd, niet met oude PDF's van vóór 2026.

Wat blijft hetzelfde?

Niet alles verandert. Volgens SSVV blijft dit gewoon gelden:

• Aanmelden via je opleiding (examen vaak inbegrepen) of zelf bij een erkend examencentrum. Examens zijn dagelijks en door het hele land. Stappen: VCA examen aanmelden.
• Kosten: een los examen kost volgens SSVV ongeveer 100 euro; een voorleesexamen of examen in een andere taal is ongeveer 20 tot 50 euro duurder. Zie Kosten VCA-examen.
• Examendag: ruim op tijd zijn en een geldig identificatiebewijs meenemen.
• Na slagen: het examencentrum registreert je diploma in het Centraal Diploma Register (CDR). Controleren kan via VCA diploma checken.
• Gezakt? Dan doe je opnieuw examen via het examencentrum: VCA herexamen.
• Geldigheid: een VCA-diploma is 10 jaar geldig. SSVV noemt nergens dat bestaande diploma's door de vernieuwing vervallen. Verloopt jouw diploma? Lees VCA verlengen en Hoe lang is VCA geldig?.

In welke talen kun je het nieuwe examen doen?

Volgens de SSVV-planning waren de vernieuwde examens eerst beschikbaar in het Nederlands, Engels, Duits en Frans. De overige talen volgden per 1 augustus 2026. Vraag bij je examencentrum welke taal je kunt kiezen en wat het kost.

Twee uitzonderingen in de planning:

• Voor kandidaten uit het regulier onderwijs bleven de bestaande examens beschikbaar tot 1 september 2026.
• Het B-VCA-examen in 4 modules (vooral gebruikt in het onderwijs) is per 1 september 2026 vernieuwd.

Zijn de SSVV-proefexamens al aangepast?

SSVV meldt dat de proefexamens op de eigen website “te zijner tijd” worden aangepast. Belangrijker: die proefexamens zijn bedoeld om te zien hoe het examensysteem eruitziet (de “look and feel”), niet om de stof te oefenen. Je ziet er geen antwoorden.

Voor echt oefenen heb je dus iets anders nodig: lesmateriaal van je opleider én oefenvragen met uitleg. Op proefexamenvca.nl kun je dat timed doen. Start met de gratis demo of ga direct naar VCA examen oefenen.

Zo bereid je je voor op het VCA examen 2026

1. Kies het juiste diploma. B-VCA voor uitvoerend werk, VOL-VCA voor operationeel leidinggevenden, VIL-VCU voor intercedenten.
2. Gebruik actueel lesmateriaal. Check of je boek of cursus is gebaseerd op ETT 3.0 of 3.1. Oude stof over de spreidhoek van een hijsketting kun je overslaan.
3. Oefen alle vraagvormen. Niet alleen meerkeuze, maar ook vragen met meerdere goede antwoorden, matrix- en koppelvragen.
4. Oefen op echte omvang en tijd. 40 vragen in 60 minuten voor Basis; 60 vragen in 60 minuten voor VOL en VIL. Voor VOL helpt een VOL examensimulatie.
5. Focus op de zware hoofdstukken. Basis: hoofdstuk B. VOL/VIL: hoofdstuk A, inclusief de rol van de opdrachtgever.
6. Herhaal met een samenvatting. Gebruik de VCA samenvatting in de laatste dagen.
7. Check je taalniveau. A2 (1F) voor B-VCA, B1 (2F) voor VOL-VCA en VIL-VCU. SSVV verwijst naar een gratis Basismeter en een begrippenlijst VCA-Nederlands.

Meer praktische adviezen vind je in VCA examen tips. Vind je het spannend? Lees Is het VCA examen moeilijk?.

Checklist: klaar voor het VCA examen 2026?

• Juiste diploma gekozen (B-VCA, VOL-VCA of VIL-VCU)
• Lesmateriaal gebaseerd op ETT 3.0/3.1
• Alle vraagvormen geoefend (multiple choice, multiple response, matrix, matching)
• Minstens één timed oefenexamen op echte omvang
• Zwakke hoofdstukken herhaald
• Examen geboekt bij een erkend examencentrum
• Geldig ID en reistijd geregeld

Veelgestelde vragen

Wat verandert er aan het VCA examen in 2026?

SSVV heeft de examens voor B-VCA, VOL-VCA en VIL-VCU vernieuwd op basis van ETT 3.0. VOL en VIL gaan van 70 naar 60 vragen in 60 minuten. Enkele onderwerpen, zoals de spreidhoek van een hijsketting, zitten niet meer in het examen.

Hoeveel vragen heeft het VCA VOL examen in 2026?

Het vernieuwde VOL-VCA-examen heeft 60 vragen en duurt standaard 60 minuten. Dat geldt ook voor VIL-VCU. B-VCA heeft 40 vragen in 60 minuten.

Wat is de slaaggrens van het VCA examen 2026?

In de SSVV-toetsmatrijzen 2026 is de cesuur 64,5%: 2580 punten voor B-VCA en 3870 punten voor VOL-VCA en VIL-VCU. De score is in punten, niet in een vast aantal goede vragen.

Blijft mijn oude VCA-diploma geldig?

Een VCA-diploma is volgens SSVV 10 jaar geldig. SSVV noemt nergens dat bestaande diploma's door de vernieuwing vervallen. Na tien jaar doe je opnieuw examen.

Kan ik het nieuwe VCA examen in het Engels doen?

Ja. Volgens SSVV waren de vernieuwde examens beschikbaar in het Nederlands, Engels, Duits en Frans; de overige talen volgden per 1 augustus 2026. Een examen in een andere taal is ongeveer 20 tot 50 euro duurder.

Kan ik nog oefenen met oude proefexamens?

De basisregels voor veilig werken zijn niet veranderd, maar oude oefenstof kan vragen bevatten die niet meer in het examen zitten. Oefen bij voorkeur met materiaal op basis van ETT 3.0/3.1 en met alle nieuwe vraagvormen.

Zo begin je vandaag

1. Bepaal je niveau — Basis of VOL
2. Oefen timed — Gratis demo → VCA examen oefenen → Start
3. Plan je examen — VCA examen aanmelden
4. Na afloop — Diploma checken of herexamen

Klaar voor het VCA examen 2026? Oefen met vragen in de nieuwe examenvorm: Gratis demo · Start · VCA examen oefenen · Home

Gerelateerde guides

• VCA oefenen — zo bereid je je timed voor
• VCA examen tips — praktische tips voor de examendag
• Hoeveel vragen VCA Basis? — 40 vragen in 60 minuten
• VCA VOL examensimulatie — VOL onder tijdsdruk
• Kosten VCA-examen — SSVV-richtlijn ongeveer 100 euro
• Overzicht: alle blogs · Home

Bronnen: SSVV — Examens, Wat verandert er aan de VCA-examens in 2026 (bijgewerkt op 29-4-2026), VCA ETT Toetsmatrijzen – 2026 en VCA ETT 3.1 m.i.v. 1-9-2026 – Wijzigingen (downloads op de SSVV-examenpagina). Geraadpleegd op 20 oktober 2026. Examens, prijzen en procedures kunnen wijzigen; check altijd de actuele SSVV-informatie en je eigen examencentrum.